Nguồn dữ liệu
Calo của một món ăn không phải con số chúng tôi tự đặt ra. Trang này liệt kê rõ dữ liệu đến từ đâu, nguồn nào chúng tôi không bao giờ dùng, và cách ghi trích dẫn.
Nguồn được dùng
Xếp theo thứ tự ưu tiên khi nhiều nguồn cùng nói về một chỉ số.
-
1
Bảng thành phần thực phẩm Việt Nam
Tài liệu của Viện Dinh dưỡng Quốc gia — nguồn chuẩn cho thành phần dinh dưỡng của thực phẩm và món ăn Việt.
Vì sao ưu tiên nhất: nguyên liệu, giống cây trồng và cách chế biến ở Việt Nam khác với nước ngoài. Số liệu từ bảng nước ngoài cho cùng tên món có thể lệch đáng kể.
-
2
Cơ sở dữ liệu USDA FoodData Central
Dùng cho những nguyên liệu không có trong bảng Việt Nam, hoặc để đối chiếu chéo khi con số ở nguồn 1 có vẻ bất thường.
Lưu ý khi dùng: chỉ lấy cho nguyên liệu cơ bản (thịt, gạo, rau), không lấy cho món chế biến sẵn — công thức nấu của mỗi nước mỗi khác.
-
3
Compendium of Physical Activities
Bảng chỉ số MET chuẩn cho hơn 800 hoạt động thể chất, dùng để tính calo tiêu hao khi vận động.
Lưu ý khi dùng: MET là mức trung bình của nhiều người ở cường độ tương đương — cùng một môn, tập hăng hay tập cầm chừng cho kết quả rất khác.
-
4
Công thức đã công bố trong tài liệu khoa học
Mifflin-St Jeor (BMR), Karvonen (vùng nhịp tim), Tanaka (nhịp tim tối đa), Epley và Brzycki (1RM), US Navy (tỷ lệ mỡ).
Nguyên tắc: không tự chế công thức, không chỉnh sửa hằng số của công thức gốc. Xem toàn bộ công thức đang dùng →
Nguồn không bao giờ dùng
Đây là ranh giới cứng. Số liệu lấy từ những nguồn dưới đây không được lên trang, bất kể nghe hợp lý đến đâu.
Ứng dụng đếm calo do người dùng nhập
Dữ liệu trong các app phổ biến phần lớn do người dùng tự thêm, không qua kiểm duyệt. Cùng một món có hàng chục phiên bản số liệu chênh nhau gấp đôi.
Bài viết của trang khác
Các trang tin chép số liệu của nhau mà không dẫn nguồn gốc. Lấy lại là nhân bản sai sót của người khác — nếu con số đó đúng, nó phải có trong bảng thành phần gốc.
Nhãn dinh dưỡng của nhà sản xuất
Dùng được cho sản phẩm đóng gói cụ thể, nhưng không đại diện cho món ăn nói chung. Chúng tôi không lấy nhãn của một thương hiệu làm số liệu cho cả nhóm món.
Nội dung marketing thực phẩm chức năng
Trang bán hàng, bài quảng cáo, nội dung của người bán khóa giảm cân. Mục đích của chúng là bán hàng, không phải cung cấp thông tin.
Video mạng xã hội
YouTube, TikTok, Facebook — kể cả video của huấn luyện viên có tiếng. Nội dung nói không được biên tập và không thể trích dẫn chính xác.
AI, với tư cách là nguồn
Chúng tôi dùng AI để soạn bản nháp và nói rõ điều đó, nhưng AI không bao giờ là nguồn của một con số. Mọi số liệu trong bản nháp phải đối chiếu lại với các nguồn ở trên, số nào không tìm được thì gỡ.
Cách chúng tôi ghi trích dẫn
Mỗi mục nguồn phải có đủ bốn thành phần:
- Tên tài liệu cụ thể · Tổ chức ban hành · Năm · Link trực tiếp
- Tên tài liệu — tên đầy đủ, không viết tắt mơ hồ
- Tổ chức — cơ quan chịu trách nhiệm ban hành
- Năm — để bạn biết số liệu mới hay cũ
- Link — dẫn tới trang chứa thông tin, không phải trang chủ tổ chức
Link về trang chủ của một tổ chức lớn là cách tỏ ra có nguồn mà không thực sự có nguồn — bạn không kiểm chứng được. Chúng tôi yêu cầu link dẫn thẳng tới trang, tài liệu PDF, hoặc mục cụ thể chứa số liệu được trích dẫn.
Khi các nguồn lệch nhau
Chuyện này xảy ra liên tục với dữ liệu món ăn: một tô phở ở quán này khác quán kia về lượng thịt, lượng bánh và lượng dầu mỡ. Nguyên tắc của chúng tôi:
- Ưu tiên số liệu của Việt Nam khi có khác biệt theo khu vực.
- Lấy mức khẩu phần phổ biến, và ghi rõ khối lượng ước tính của khẩu phần đó.
- Ghi rõ đang dùng thang đo nào khi có nhiều thang (ví dụ BMI Châu Á và WHO).
- Không im lặng chọn một con số rồi bỏ qua con số kia.
Vì sao con số của chúng tôi khác app bạn đang dùng
Calo của cùng một món chênh nhau đáng kể giữa các quán, và giữa các bảng dữ liệu. Kết luận đáng tin là loại so sánh: “bún đậu nhiều calo hơn phở gà”. Kết luận không đáng tin là con số tuyệt đối: “tô phở này đúng 430 kcal”. Hãy dùng bảng của chúng tôi để chọn món, không phải để cộng sổ từng kcal.
Trạng thái hiện tại
Bảng thành phần dinh dưỡng món Việt hiện mang nhãn [Chờ đối chiếu nguồn]. Nghĩa là: số liệu đang dùng là giá trị tổng hợp tham khảo, chưa đối chiếu xong với Bảng thành phần thực phẩm Việt Nam. Chúng tôi hiển thị nhãn công khai thay vì giấu, và ưu tiên hoàn tất theo thứ tự món được tra nhiều nhất.
Thấy số liệu có vấn đề?
Nếu bạn phát hiện một con số không khớp với bảng thành phần gốc, một khẩu phần ước tính lệch xa thực tế, hoặc một link đã hỏng — hãy báo cho chúng tôi. Đây là loại phản hồi chúng tôi xử lý trước tiên.