Vòng eo & tỷ lệ eo–hông (WHR)

Với người châu Á, ngưỡng cảnh báo là từ 90 cm với nam và từ 80 cm với nữ — thấp hơn ngưỡng dùng cho người châu Âu khoảng 10 cm. Vượt ngưỡng này liên quan tới nguy cơ cao hơn về tiểu đường type 2 và bệnh tim mạch.

Vì mỡ bụng gồm cả mỡ nội tạng — lớp mỡ bao quanh gan, tụy và ruột. Loại mỡ này hoạt động như một cơ quan nội tiết, tiết ra các chất gây viêm và ảnh hưởng tới cách cơ thể xử lý insulin. Mỡ dưới da ở đùi hay hông không có tác động tương tự.

Đó là chỉ số WHtR: lấy vòng eo chia cho chiều cao, kết quả nên dưới 0,5. Người cao 170 cm nên giữ vòng eo dưới 85 cm. Ưu điểm của quy tắc này là dễ nhớ và dùng chung được cho nam, nữ và nhiều nhóm dân tộc khác nhau.

Có hai cách phổ biến: ngang rốn (công cụ này dùng cách đó) hoặc ở chỗ nhỏ nhất của eo. Hai cách cho số khác nhau vài cm. Điều quan trọng là bạn đo nhất quán cùng một cách qua các lần, để so sánh có ý nghĩa.

Không có cách nào giảm mỡ ở một vị trí cụ thể — tập bụng làm khỏe cơ bụng nhưng không đốt riêng mỡ bụng. Cơ thể lấy mỡ từ toàn thân theo thứ tự do di truyền quyết định. Cách hiệu quả là giảm mỡ toàn thân qua thiếu hụt calo và tập luyện đều đặn.

Đây là tình trạng đáng chú ý, đôi khi gọi là “gầy bên ngoài mỡ bên trong”. Cân nặng và BMI bình thường nhưng mỡ nội tạng cao vẫn đi kèm nguy cơ chuyển hóa. Tập kháng lực và giảm đường tinh luyện thường có tác dụng rõ với nhóm này.

Buổi sáng, trước khi ăn và sau khi đi vệ sinh. Vòng eo đo sau bữa ăn no có thể lớn hơn vài cm do thức ăn và hơi trong ruột, không phản ánh lượng mỡ thật.

Chậm hơn cân nặng. Thường phải 3–4 tuần mới thấy chênh lệch rõ ràng, nên đo mỗi 2–4 tuần là hợp lý. Nhiều người thấy vòng eo giảm trong khi cân nặng đứng yên — đó là dấu hiệu tốt, nghĩa là mỡ giảm và cơ tăng.

WHR so mỡ bụng với mỡ hông, phản ánh kiểu phân bố mỡ. WHtR so vòng eo với vóc dáng, phản ánh lượng mỡ bụng tương đối. Nhiều nghiên cứu gần đây cho thấy WHtR dự đoán nguy cơ tốt hơn và dễ áp dụng hơn.

Không thay thế mà bổ sung. BMI cho biết tổng khối lượng so với chiều cao; vòng eo cho biết mỡ nằm ở đâu. Dùng cả hai cho bức tranh đầy đủ hơn — hai người cùng BMI nhưng khác vòng eo có mức nguy cơ khác nhau đáng kể.